انجمن بانوان مسلمان ایران صلحاء

نسخه‌ی کامل: بهره گیری بهینه از کتاب های تصویری
شما در حال مشاهده‌ی نسخه‌ی متنی این صفحه می‌باشید. مشاهده‌ی نسخه‌ی کامل با قالب بندی مناسب.


کتاب های تصویری، شکل ادبی یگانه ای ارائه می دهند که در آن، داستان و هنر با هم آمیخته می شوند. در این گونه کتاب ها، تصاویر به اندازه ی متن اهمیت دارند و با هم به روایت داستان می پردازند.

هنگام خواندن کتاب های تصویری برای کودکان، سیر در تصاویر را فراموش نکنید. در این مقاله، چند روش به کارگیری تصاویر برای درگیر کردن بیشتر کودک، و غنی تر ساختن تجربه ی خواندن برای وی، ارائه می شود.


بچه ها را با تصاویر به دام اندازید

شنیده ایم که می گویند: "کتاب را نباید از روی جلد آن داوری کرد." اما واقعیت آن است که بچه ها همیشه همین کار را می کنند! کودک، نخستین ارزیابی خود از کتاب را با تصاویر آن انجام می دهد. بنابراین، بگذارید کودکان کتاب هایی پر از تصاویر چشمگیر و شگفت آور برگزینند، تصاویری که آن ها را به کاوش فراخوانند. پیش از خواندن متن، کتاب را ورق بزنید و با تماشای تصاویر و سخن گفتن درباره ی آن ها، به "گردش در تصاویر" بروید. این شیوه، حتی بی تفاوت ترین خواننده را هم جذب خواهد کرد.

تأثیر تصاویر می تواند بیش از جذب کودک به یک کتاب تنها باشد. تصاویر می توانند عشق به خواندن را برای تمام عمر در کودکان حفظ کنند. برای کودکان کم سن تر، تصاویر، پیش درآمد ورود به دنیای کتاب اند. کودک، مدت ها پیش از آنکه بتواند بخواند، به تصاویر واکنش نشان می دهد.

کتاب های تصویری تنها از آنِ خردسالان نیست. بچه های بزرگ تر هم بیشتر وقت ها به خواندن کتاب های تصویری بیش از کتاب های بی تصویر کشش دارند، زیرا آن ها را جذاب تر و خواندن شان را آسان تر می یابند.


به کتاب ها جان دهید!

تصاویر به بچه ها امکان می دهند دنیای تخیلات خود را بکاوند و با شخصیت ها و رخدادهایی که در کتاب تصویری می بینند، ارتباط برقرار کنند. کمک به برقراری ارتباط کودک با شخصیت ها و رویدادهای داستان، کتاب را در نظر وی واقعی تر می نمایاند. تصاویر، از راه های زیر به کتاب جان می بخشند:



روایت داستان با تصاویر

شرح صحنه های بسیار احساسی یا پُرکنش به کمک تصاویر

انتقال وجه و آهنگ داستان و نیز شخصیت ها و طرح آن، با بهره گیری از شیوه های گوناگون تصویرگری

تصاویر، هنگامی که نشان دهنده ی اشخاص، اشیاء و وضعیت آشنا به چشم کودک باشند، به تحکیم احساسات و تجربه های او کمک می کنند. فرآیند ایجاد ارتباط احساسی، می تواند کودک را در آموختن حس همدلی و شفقت نسبت به دیگران یاری دهد.


به تماشای جهان بروید!

تصاویر، به ویژه در کتاب های غیر داستانی که صفحاتشان پر از نوشته های متفاوت با متن اصلی است،

انتقال دهنده ی مفاهیم و اطلاعات اند. برای خواندن صفحات این کتاب ها مسیر دلخواه خود را دنبال کنید. عنوان ها، جدول ها، نمودارها و اطلاعات موجود در خود تصاویر را بخوانید و درباره ی آن ها گفت و گو کنید. کتاب های داستانی هم با وجود تخیلی بودن می توانند اطلاعات زیادی ارائه دهند. داستانی درباره ی سفر به ماه یا یک مزرعه، ممکن است دارای تصاویری باشد که چیزهای زیادی درباره ی این مکان ها به کودک بیاموزند. اما به یاد داشته باشید کند و کاو در کتاب های تصویری برای شناخت دنیای پیرامون، نیازمند صرف وقت است.

به کودکان تصاویر نا آشنا نشان دهید، یا از تصاویر کتاب ها برای تأیید دانسته های کودک و گسترش دامنه ی آنها استفاده کنید. تصاویر کتاب های غیر داستانی کودکان می توانند اندیشه های جدید، مردم گوناگون و جاهایی را که کودک هرگز ندیده است، به او بشناسانند. بررسی دقیق تصاویر می تواند درباره ی موضوعات شناخته شده نیز، نکات جدیدی را آشکار کند. کتاب های تصویری، چه داستانی باشند و چه غیر داستانی، می توانند به کودکان در فراگیری دانش کمک کنند و آنان را به پرسش هایی تازه درباره ی تاریخ، اختراعات، طبیعت، فرهنگ های دیگر و غیره، رهنمون شوند.


پرورش مهارت های خواندن

کتاب های تصویری به نونهالان کمک می کنند نقش واژه ها را در انتقال معانی، مدت ها پیش از آنکه از مفهوم متن آگاه شوند، دریابند. تصاویر می توانند به گسترش دایره ی واژگان، که از پایه های بنیادین خواندن است، کمک کنند. کتاب می تواند کودکان خردسال را در شناخت رنگ ها، شکل ها، اعداد، حروف، نام ها، مکان ها، جانوران و ابزار زندگی روزمره یاری دهد.

تصاویر همچنین می توانند در شکل دهی دانش زمینه ای که لازمه ی کامیابی در خواندن است، نقش داشته باشند. کودکی که هرگز به باغ وحش، مزرعه یا ساحل دریا نرفته است، می تواند با کاوش در کتاب های تصویری، درباره ی این مکان ها بسیار بیاموزد. کتاب هایی با تصاویر ساده یا واقعی برگزینید تا کودک بتواند به اشیاء اشاره کند و نام آن ها را یاد بگیرد.

کتاب های تصویری به کودکان بزرگ تر در درک متن کمک می کنند و آن ها را به خواندن منتقدانه وا می دارند. کودکان می توانند از تصاویر برای پیش بینی رخدادهای بعدی داستان استفاده کنند. تصاویر می توانند به آن ها بیاموزند که در پی دیدن و شنیدن نشانه های راهنما و هشداردهنده و چیزهای هیجان انگیزی باشند که بی دقت در تصاویر، ممکن است آن ها را از دست بدهند. خوانندگان باتجربه تر می توانند بیاموزند چگونه متن را با تصاویر ارتباط دهند و "بین خطوط" را بخوانند. کتاب هایی انتخاب کنید که تصاویرشان انتقال دهنده ی مفاهیمی اند که در متن گنجانده نشده اند، و به خوانندگان بزرگ تر کمک می کنند با رفت و برگشت میان تصاویر و متن، به گونه ای "کارآگاه بازی" بپردازند.

هنگام باهم خواندن به کاوش در تصاویر بپردازید

کتاب های تصویری، فرصتی عالی برای همراهی بزرگسالان و کودکان پدید می آورند، که عامل مهم دیگری در ایجاد علاقه ی همیشگی به کتاب است. گفت و گو درباره ی آنچه کودک در تصاویر دوست دارد یا ندارد، راهی ساده برای آغاز گفت و گو درباره ی کتاب و موضوع آن است.

برای پیش- خوانندگان، کتاب هایی با تصاویر درشت، زنده و رنگی از ابزار زندگی روزمره انتخاب کنید.

نکته: می توانید"این چیه؟" بازی کنید. به چیزهای داخل صفحه اشاره کنید تا کودک نام آن ها را بگوید. یا هنگام خواندن داستان، گاه گاه مکث کنید و از کودک بخواهید تصویر چیزی یا شخصیتی را که درباره اش خوانده اید، نشان دهد.

برای خوانندگان مبتدی، کتاب هایی با خط داستانی ساده و تصاویری سازگارتر با رویدادهای قصه، برگزینید.

نکته: به بچه ها کمک کنید هنگام خواندن، از تصاویر برای پیگیری خط داستان کمک بگیرند. پیشنهاد دهید در همان حال که قصه را برای شما می خوانند، آن را به زبان خود برایتان بازگو کنند. آن ها را تشویق کنید از روی تصاویری که می بینند، رویدادهای بعدی داستان را پیشگویی کنند و به سرنخ هایی که تصویرگر برای خبردادن از رخدادهای بعدی بر جای می گذارد، توجه داشته باشند.

برای خوانندگان مستقل، کتاب هایی برگزینید که تصاویرشان داستان تخیلی ویژه ی خود را بازگو می کنند، یا اطلاعات واقعی مستقل از متن ارائه می دهند.


نکته: در آغاز سعی کنید متن را بدون نشان دادن تصاویر، بلندخوانی کنید. سپس، بگذارید کودکان صفحات را خود، ورق بزنند و متن را دوباره بخوانند. آن گاه درباره ی مفاهیمی که تصاویر به داستان می افزایند، گفت و گو کنید.